Model 3M Toyoty: Muda, Mura, Muri


Kiedy by zapytać ludzi o wyjaśnienie terminu Lean Manufacturing w jednym zdaniu, większość by odpowiedziała: „eliminowanie marnotrawstwa". Powodem tego jest to, iż marnotrawstwo czyli Muda (z języka japońskiego) jest relatywnie proste do zidentyfikowania w organizacji. Niemniej jednak Muda nie jest jedynym „M" w pojęciu 3M wokół którego zbudowany został słynny Toyota Production System (TPS) – pozostałe to: Mura czyli zmienność, nieregularność czy wariancja oraz Muri – przeciążenie / nadmiernie obciążenie pracą.

Te trzy „M" – Muda, Mura i Muri wzajemnie na siebie oddziałują. Niemniej jednak większość organizacji skupia się na eliminacji Mudy ponieważ mogą one być wykryte z użyciem różnych narzędzi ale również poprzez zwykłą obserwacje. Nieprzykuwanie uwagi do pozostałych „eMów" może prowadzić do problemów w dalszej perspektywie. Aby lepiej to zrozumieć pochylmy się nad typowym podejściem przy implementacji Lean:

1. Redukcja zapasów

2. Redukcja osób

3. Redukcja marnotrawstwa w postaci „zbędnego ruchu" poprzez eliminacje zlej organizacji stanowisk pracy

4. Czekanie na wzrost efektywności

Ostateczny wynik zwykle bywa przeciwieństwem zamierzonych efektów – często występuje nadmierne obciążenie pracą (Muri) ponieważ zamówienia od klientów są nieregularne (Mura). W przypadku kiedy nawet cykl pracy operatora i cykl pracy maszyny są w pełni zoptymalizowane niewielkie zachwianie wariancji w zamówieniach klienta spowodują powstanie wielu problemów. Już samo nadmiernie obciążenie ludzi i maszyn będzie powodowało wzrost ilości defektów oraz marnotrawstwa, co przecież było przyczynkiem do zainicjowania implementacji Lean – eliminacja Muda.

Aby zapobiec sytuacjom takim jak wyżej opisane, organizacja powinna skupić się na eliminacji wszystkich trzech „eM" jednocześnie, ale jak?

MUDA, marnotrawstwo, może być podzielone na osiem typów – 7 zdefiniowanych przez Toyota oraz dodatkowo wprowadzony typ – non utilized skills – niewykorzystywane umiejętności. W języku angielskim możliwe jest ułożenie akronimu DOWNTIME z pierwszych liter ich nazw:

· Defects – defekty oraz związana z nimi konieczność wyprodukowania ponownie elementu, dokumentu

· Overproduction – produkcja większej ilości niż jest to potrzebne

· Waiting – bezczynność maszyn, ludzi, materiałów

· Non-used Talent – strata polegającą na niewykorzystywaniu w pełni potencjału ludzi

· Transport – niepotrzebne przemieszczanie produktów, materiałów, zapasów

· Inventories – nadmierne zapasy materiałów, produktów

· Motion – niepotrzebne przemieszczanie będące wynikiem zlej organizacji stanowisk pracy

· Excess processing – nadmierna obróbka – wykonywanie niewnoszących wartości dodanej kroków procesu

Jest wiele dostępnych narzędzi do identyfikowania i minimalizowania marnotrawstwa wliczając w to Poka-Yoke, Kanban, Takt Time, SMED czy One piece flow.

MURA, nieregularność, może się objawiać w postaci fluktuacji w zamówieniach od klientów, czasów wytwarzania, wariancji czasów cykli pośród różnych operatorów. W środowisku produkcyjnym cechującym się wytwarzaniem małych ilości partii produktów a dużą ich różnorodnością (greenfield) elastyczność jest dużo bardziej istotna niż w środowiskach produkujących duże ilości partie niezróżnicowanych produktów (brownfield). Kiedy Mura nie jest zredukowana, zwiększa to prawdopodobieństwo wystąpienia Muri a co za tym idzie – Muda. Można zapobiegać Mura poprzez właściwe zarządzanie łańcuchem dostaw, zmianę projektu produktu oraz poprzez tworzenie zestandaryzowanej pracy dla wszystkich operatorów.

MURI, nadmierne obciążenie, może być efektem Mura oraz nadgorliwej walki z Muda w procesach. Objawia się często poprzez zwiększoną awaryjność maszyn oraz wzrostem nieobecności pracowników. Aby zoptymalizować użycie maszyn oraz zapewnić im prawidłową, bezpieczną prace należy wdrożyć tzw. TPM - Total Preventive Maintenance, czyli Globalne zarządzanie utrzymaniem ruchu. Natomiast, jeśli chodzi o pracowników to przede wszystkim główna uwaga powinna być skupiona na bezpieczeństwie we wszystkich procesach oraz zestandaryzowanych pracach.